*Συνέντευξη του Ιατρού στον « Αδέσμευτο»
Ο καρκίνος του προστάτη είναι ο συχνότερος τύπος καρκίνου στους άνδρες στην Κύπρο: Σύμφωνα με το global cancer observatory περίπου το 22-30 % των νέων διαγνώσεων καρκίνου σε άνδρες αφορά προστάτη. Ο ρυθμός εμφάνισης για τον καρκίνο του προστάτη υπολογίζεται σε περίπου 136 ανά 100.000 άνδρες στην Κύπρο.
Δυστυχώς οι διαγνωστικές εξετάσεις ρουτίνας για τον καρκίνο του προστάτη δεν εφαρμόζονται οριζόντια ως εθνικό πρόγραμμα screening στην Κύπρο με αποτέλεσμα να χάνονται αρκετές διαγνώσεις ειδικά στα αρχικά στάδια.
Όσον αφορά την προσωπική μου εμπειρία, μπορώ με απόλυτη σιγουριά να πω ότι ο καρκίνος του προστάτη αποτελεί μια καθημερινή ενασχόληση για εμένα. Κάθε ημέρα αξιολογώ 2–3 νέα περιστατικά με πιθανή διάγνωση καρκίνου του προστάτη. Το ενθαρρυντικό, όμως, είναι ότι η μεγάλη πλειοψηφία των περιστατικών αυτών καταφέρνει να διαγνωστεί σε πρώιμο στάδιο. Όταν η διάγνωση γίνεται έγκαιρα και εφαρμοστεί η κατάλληλη θεραπεία, το αποτέλεσμα είναι στις περισσότερες περιπτώσεις πλήρης ίαση, κάτι που αποτελεί και τον βασικό μας στόχο.
1. Ποιοι είναι οι πιο συχνοί τύποι καρκίνου που εμφανίζονται στους άνδρες;
Η συχνότητα που συναντώνται οι διάφοροι καρκίνοι στους άνδρες διαφοροποιείται σημαντικά ανάλογα με την ηλικία. Σε νεαρούς άνδρες 14-35 ετών ο συχνότερος καρκίνος είναι ο καρκίνος του όρχεως, ένας καρκίνος σπάνιος συνολικά, αλλά ο πιο συχνός σε αυτήν την ηλικιακή ομάδα. Μετέπειτα ποιο συχνοί είναι το λέμφωμα και ο καρκίνος θυροειδή.
Στις μεγαλύτερες ηλικίες, κυρίως μετά τα 50 έτη, η εικόνα αλλάζει. Ο καρκίνος του προστάτη αποτελεί τον συχνότερο καρκίνο στους ενήλικες άνδρες και η συχνότητά του αυξάνεται προοδευτικά με την ηλικία. Άλλοι συχνοί καρκίνοι στους άνδρες είναι ο καρκίνος του πνεύμονα, του παχέος εντέρου και της ουροδόχου κύστης, που όλοι σχετίζονται με περιβαλλοντικούς και τρόπου ζωής παράγοντες.
Ο μήνας που διανύουμε είναι αφιερωμένος στον ανδρικό καρκίνο, συχνά —και ίσως λανθασμένα— ταυτισμένος αποκλειστικά με τον καρκίνο του προστάτη. Εξίσου σημαντική, όμως, είναι η ενημέρωση για άλλους συχνούς καρκίνους που αφορούν τους άνδρες, όπως ο καρκίνος της ουροδόχου κύστης και ο καρκίνος του όρχεως.
Ο λόγος που τελικά δίνεται μεγαλύτερη έμφαση στον καρκίνο του προστάτη είναι ότι εμφανίζεται πολύ συχνά, η συχνότητά του αυξάνεται προοδευτικά με την ηλικία, και αποτελεί για εμάς τους ουρολόγους μια καθημερινή πραγματικότητα στην κλινική πράξη.»
2. Ποια είναι τα κύρια συμπτώματα;
Ο καρκίνος του όρχεως αφορά κυρίως νεαρούς άνδρες και τα συμπτώματα είναι συνήθως εύκολα αντιληπτά, μια σκληρή, ανώδυνη διόγκωση ή ψηλαφητή μάζα στον όρχι πρέπει να εκτιμάται άμεσα.
Όσον αφορά τον καρκίνο του προστάτη, στα αρχικά στάδια, συνήθως δεν προκαλεί καθόλου συμπτώματα, γι’ αυτό και η προληπτική εξέταση έχει μεγάλη σημασία.
Όταν εμφανιστούν συμπτώματα, συνήθως σχετίζονται με τη λειτουργία του ουροποιητικού και μπορεί να περιλαμβάνουν: Αδυναμία ή δυσκολία στην ούρηση, συχνουρία κυρίως τη νύχτα και αδύναμη ή διακοπτόμενη ροή ούρων. Σε πιο προχωρημένα στάδια μπορεί να εμφανιστούν: αίμα στα ούρα ή στο σπέρμα, πόνος στα οστά (όταν υπάρχουν μεταστάσεις) και ανεξήγητη απώλεια βάρους ή κόπωση.
3. Σε ποια ηλικία συνιστάται ο τακτικός προληπτικός έλεγχος;
Ο προληπτικός έλεγχος για τον καρκίνο του προστάτη συνιστάται συνήθως από την ηλικία των 50 ετών για τους άνδρες με μέσο κίνδυνο. Ωστόσο, για όσους θεωρούνται υψηλότερου κινδύνου, η έναρξη πρέπει να γίνεται νωρίτερα, στα 45 έτη κυρίως για άνδρες με ισχυρό οικογενειακό ιστορικό (πατέρας ή αδελφός με καρκίνο προστάτη).
Ο προληπτικός έλεγχος περιλαμβάνει PSA αίματος και όπου χρειάζεται, δακτυλική εξέταση. Η συχνότητα επανάληψης εξαρτάται από τις τιμές του PSA και τον συνολικό κίνδυνο του κάθε άνδρα.
4. Πόσο σημαντικός είναι ο ρόλος της πρόληψης και των εξετάσεων ρουτίνας;
Η πρόληψη και ο τακτικός έλεγχος παίζουν καθοριστικό ρόλο στον καρκίνο του προστάτη, επειδή στα αρχικά στάδια δεν δίνει συμπτώματα. Με τις εξετάσεις ρουτίνας — κυρίως το PSA αίματος — η διάγνωση μπορεί να γίνει πολύ νωρίς, όταν ο καρκίνος είναι πλήρως θεραπεύσιμος. Η έγκαιρη διάγνωση προσφέρει υψηλότερα ποσοστά ίασης με λιγότερο επεμβατικές θεραπείες, καλύτερη ποιότητα ζωής και μειωμένη θνησιμότητα.
Με απλά λόγια «η πρόληψη αποτελεί το πιο ισχυρό “όπλο” που έχει ένας άνδρας απέναντι στον καρκίνο του προστάτη».
5. Υπάρχουν παράγοντες κινδύνου που μπορούμε να ελέγξουμε, όπως διατροφή ή τρόπος ζωής;
Αν και ο καρκίνος του προστάτη επηρεάζεται σε μεγάλο βαθμό από την ηλικία και την κληρονομικότητα — παράγοντες που δεν αλλάζουν — υπάρχουν αρκετοί παράγοντες τρόπου ζωής που μπορούμε να βελτιώσουμε για να μειώσουμε τον συνολικό κίνδυνο.
Η Διατροφή με περιορισμό κόκκινου και επεξεργασμένου κρέατος, αύξηση κατανάλωσης φρούτων, λαχανικών και τροφών πλούσιων σε αντιοξειδωτικά και γενικά η υιοθέτηση μεσογειακού προτύπου διατροφής, συνδέεται με χαμηλότερο κίνδυνο εμφάνισης επιθετικών μορφών καρκίνου.
Επίσης η παχυσαρκία σχετίζεται με αυξημένη πιθανότητα επιθετικότερου καρκίνου του προστάτη. Η τακτική φυσική δραστηριότητα βελτιώνει τον ορμονικό μεταβολισμό και μειώνει τον κίνδυνο εμφάνισης και εξέλιξης της νόσου. Το Κάπνισμα δεν αυξάνει τόσο τον κίνδυνο εμφάνισης, αλλά σχετίζεται με χειρότερη πρόγνωση και μεγαλύτερη πιθανότητα μεταστάσεων. Είναι όμως η κυρία αιτία εμφάνισης καρκίνου της ουροδόχου κύστης. Συνολικά, ένας υγιεινός τρόπος ζωής δεν μηδενίζει τον κίνδυνο, αλλά συμβάλλει στη μείωση της πιθανότητας επιθετικής νόσου και στη βελτίωση της συνολικής υγείας ενός άνδρα.
